fbpx

Podzielona płatność – nowe obowiązki od 1 listopada 2019 r.

Od 1 listopada 2019 r. obowiązują nowe regulacje dotyczące stosowania mechanizmu podzielonej płatności. Instytucja ta nie jest w Polsce nowością, bowiem już od 1 lipca 2018 r. podatnicy, na zasadzie dobrowolności mieli możliwość jej stosowania przy dokonywaniu płatności za faktury.  Na gruncie nowych przepisów mechanizm podzielonej płatności (ang. split payment) nie będzie jednak już tylko uprawnieniem, lecz także – przy spełnieniu określonych przesłanek –  obowiązkiem.

Na czym polega mechanizm podzielonej płatności?

Mechanizm podzielonej płatności stanowi kolejny środek pozwalający na uszczelnienie systemu podatkowego i zapobieganie nadużyciom, w szczególności wyłudzeniom podatku VAT. Przy zastosowaniu metody split payment nabywca danego towaru bądź usługi wykonuje wprawdzie jeden przelew (za pośrednictwem tzw. komunikatu przelewu), obejmujący całą kwotę wynikającą z otrzymanej faktury, lecz bank dokonuje następnie jej podziału – kwota netto trafia na rachunek bankowy sprzedawcy (przy czym musi to być rachunek firmowy), natomiast kwota odpowiadająca wysokości należnego podatku od towarów i usług przelewana jest na specjalny rachunek VAT.

Możliwość dysponowania przez sprzedawcę środkami zgromadzonymi na rachunku VAT jest ograniczona. Może on ich użyć jedynie w celu uregulowania należności wynikających z jego zobowiązań podatkowych (np. podatku VAT, podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku dochodowego od osób prawnych, akcyzy czy należności celnych) lub przelać te środki na rachunek VAT kolejnego kontrahenta.

Kiedy stosujemy obowiązkowy split payment?

Zgodnie z wprowadzonymi zmianami mechanizm podzielonej płatności będzie obowiązkowo stosowany w transakcjach między przedsiębiorcami, w odniesieniu do około 150 towarów i usług wymienionych szczegółowo w załączniku nr 15 Ustawy o podatku od towarów i usług. Obowiązkowy split payment od 1 listopada br. dotyczy między innymi:

  • obrotu węglem i stalą,
  • złomu, odpadów i surowców wtórnych,
  • obrotu paliwami samochodowymi,
  • robót budowlanych,
  • handlu częściami do samochodów i motocykli,
  • elektroniki (m.in. tabletów, smartfonów, laptopów, procesorów, tonerów i tuszów, dysków twardych, procesorów).

Obowiązek stosowania podzielonej płatności będzie się aktualizował w sytuacjach, w których spełnione są łączne dwa poniższe warunki:

  • transakcja dotyczy nabycia towarów lub usług wymienionych w w/w załączniku do ustawy oraz
  • jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza kwotę 15.000 złotych brutto lub jej równowartość.

Warto w tym miejscu podkreślić, że przesłanka w zakresie kwoty dotyczy wartości całej faktury, nawet jeśli ujęte zostały w niej również towary lub usługi, które nie zostały objęte obowiązkiem stosowania mechanizmu podzielonej płatności. Tym samym, jeśli na fakturze znajduje się jedynie jeden towar wymieniony w załączniku nr 15 i jego wartość nie przekracza kwoty 15.000 zł, lecz już cała faktura wystawiona jest na taką kwotę, podatnik będzie musiał zastosować split payment.

Właściwe oznaczenie faktury

W przypadku, w których w stosunku do danej transakcji spełnione zostaną przesłanki objęcia jej obowiązkowym mechanizmem split payment, sprzedawca musi oznaczyć fakturę sformułowaniem „mechanizm podzielonej płatności”.

Niedopełnienie powyższego obowiązku i wadliwe wystawienie faktury zagrożone jest sankcją w wysokości 30% kwoty podatku przypadającego na usługi lub towary objęte mechanizmem split payment, jednak nie zostanie ona wymierzona jeśli nabywca, mimo braku stosownego oznaczenia na fakturze dokona zapłaty całości kwoty podatku VAT przy pomocy mechanizmu podzielonej płatności.

Sankcja ta nie będzie także nałożona na osoby fizyczne, jeśli za ten sam czyn ponosić one będą odpowiedzialność za wykroczenie lub przestępstwo skarbowe.

Sankcje karno-skarbowe

Wraz ze zmianą przepisów do Kodeksu karno-skarbowego wprowadzono również nowy art. 57c, zgodnie z którym podatnik, który wbrew obowiązkowi dokonuje płatności kwoty należności wynikającej z faktury VAT z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności, podlega grzywnie w wysokości do 720 stawek dziennych.

W przypadku czynu mniejszej wagi, podatnik taki podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Podkreślenia wymaga fakt, że powyższą odpowiedzialność podatnik ponosi nawet w sytuacji, w której podatek z danej faktury został prawidłowo rozliczony przez jej wystawcę.

Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności jest również ewentualne wadliwe wystawienie faktury przez sprzedawcę – nabywca powinien zatem zawsze wykazać się ostrożnością i samodzielnie ustalić, czy mimo braku stosownego oznaczenia faktura nie powinna zostać zapłacona z zastosowaniem mechanizmu split payment.

Przepisy przejściowe

W związku z wprowadzeniem obowiązkowego  mechanizmu podzielonej płatności, ustawodawca zdecydował o zlikwidowaniu instytucji odwrotnego obciążenia w obrocie krajowym, będzie ono jednak nadal funkcjonowało w imporcie usług, jak również w przypadku dostawy realizowanej przez podmiot zagraniczny w Polsce.

Zgodnie z przepisami przejściowymi, jeżeli czynność, która dotychczas objęta była odwrotnym obciążeniem zakończyła się przed wejściem w życie nowych przepisów, to niezależnie od momentu wystawienia faktury (tj. nawet gdy została ona wystawiona już po 1 listopada br.), zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe i nie będzie w stosunku do takiej faktury obowiązku stosowania podzielonej płatności.

Taka sama zasada będzie miała zastosowanie również w sytuacjach odwrotnych – kiedy faktura została wystawiona na gruncie poprzednich przepisów, a czynność wykonana ma zostać już po 31 października 2019 r..

Podsumowanie

Wprowadzenie obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności stanowi kolejne istotne narzędzie w rękach administracji skarbowej, którego celem jest zminimalizowanie możliwości wystąpienia oszustw podatkowych. Już obecnie można stwierdzić jednak, że nowe regulacje nie są wyczerpujące i wymagać będą jeszcze dalszych prac legislacyjnych, które pozwolą na ich dostosowanie do realiów obrotu rynkowego, w tym m.in. uwzględnią możliwość dokonywania płatności z zastosowaniem tego mechanizmu przy użyciu karty płatniczej – co na chwilę obecną nie jest możliwe.

Bez wątpienia nowe regulacje stanowią dla przedsiębiorców istotną zmianę, a praktyka pokaże jaki będzie ich wpływ zarówno w kontekście skuteczności zapobiegania nadużyciom, jak i w stosunku do płynności finansowej przedsiębiorców, których prawo do dysponowania środkami finansowymi uzyskiwanymi w związku z wystawianymi fakturami zostało w sposób znaczny ograniczone.