fbpx

Biała lista podatników VAT – zmiany wchodzące w życie od 1 września 2019 r.

Wielkimi krokami zbliżają się zmiany w regulacjach podatkowych, do których będą musieli dostosować się przedsiębiorcy.  W serii artykułów na naszym blogu umówimy te najważniejsze z nich, dzisiaj skupiając się na wchodzącej w życie 1 września 2019 r. tzw. „białej liście podatników VAT”

W dniu 29 lipca 2019 r. Prezydent podpisał ustawę z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, na mocy której wprowadzona została tzw. biała lista podatników VAT. Jej celem jest z jednej strony uszczelnienie systemu podatkowego, z drugiej natomiast ułatwienie funkcjonowania przedsiębiorcom.

Nowy wykaz połączy rejestry istniejące do tej pory tj. wykaz podatników VAT czynnych, wykaz podatników niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych do rejestru. Po zmianie przepisów, powyższe dane znajdą się w jednej bazie podatników, którą Szef Krajowej Administracji Skarbowej będzie udostępniał w formie elektronicznej w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Ministerstwa Finansów oraz Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Głównym celem wprowadzonej regulacji jest zapewnienie przedsiębiorcom dogodnego i łatwo dostępnego narzędzia, które umożliwi im prześwietlenie swojego kontrahenta, dając tym samym możliwość uchronienia się przed ewentualnym ryzykiem uwikłania w transakcje z nieuczciwymi podmiotami w ramach karuzeli podatkowych i zakwestionowania przez organy podatkowe prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Do tej pory, przedsiębiorca chcący sprawdzić swojego kontrahenta, miał możliwość sprawdzenia czy jest on podatnikiem czynnym VAT za pośrednictwem wyszukiwarki udostępnionej przez Ministerstwo Finansów na Portalu Podatkowym. Nie udostępniała ona jednak jakichkolwiek informacji ponad podanie aktualnego statusu podatkowego sprawdzanego podmiotu.

Co się zmieni – podstawowe informacje

Biała lista podatników VAT rozpocznie swoje funkcjonowanie od 1 września 2019 r. i w porównaniu z dotychczas dostępnym wykazem, będzie zawierała szerszą ilość danych. Od teraz w nowej bazie podatników znajdą się poniższe informacje:

  1. firmę (nazwę) lub imię i nazwisko podatnika;
  2. numer za pomocą dany podmiot został zidentyfikowany na potrzeby podatku (jeśli taki numer podmiotowi został nadany);
  3. status podmiotu;
  4. numer REGON, jeśli został nadany;
  5. numer PESEL, jeśli podatnik go posiada;
  6. numer KRS, jeśli został nadany;
  7. adres siedziby – w przypadku podmiotu niebędącego osobą fizyczną, adres stałego miejsca prowadzenia działalności albo adres zamieszkania – w przypadku braku adresu stałego miejsca prowadzenia działalności – w odniesieniu do osoby fizycznej;
  8. imiona i nazwiska osób wchodzących w skład organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu oraz ich numery identyfikacji podatkowej lub numery PESEL;
  9. imiona i nazwiska prokurentów oraz ich numery identyfikacji podatkowej lub numery PESEL;
  10. imię i nazwisko lub firmę (nazwę) wspólnika oraz jego numer identyfikacji podatkowej lub numer PESEL;
  11. daty rejestracji, odmowy rejestracji albo wykreślenia z rejestru oraz przywrócenia zarejestrowania jako podatnika VAT;
  12. podstawę prawną rejestracji odmowy rejestracji albo wykreślenia z rejestru oraz przywrócenia zarejestrowania jako podatnika VAT;
  13. numery rachunków rozliczeniowych w rozumieniu art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe lub imiennych rachunków w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, otwartych w związku z prowadzoną przez członka działalnością gospodarczą, wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym lub zgłoszenia aktualizacyjnym.

Zgodnie z wprowadzonymi zmianami, wykaz ten aktualizowany będzie na bieżąco – raz na dobę w każdy dzień roboczy. Ponadto zostanie także zapewniona możliwość sprawdzenia statusu kontrahenta na konkretny, wybrany dzień – do 5 lat poprzedzających rok, w którym dokonywane jest sprawdzenie.

Przedsiębiorca nie musi podejmować żadnych dodatkowych działań, aby dane firmy znalazły się w wykazie – Szef Krajowej Administracji Skarbowej uzyska je z dostępnych rejestrów publicznych, w tym wykorzystując numery kont bankowych udostępnione mu przez System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej (STIR). Dodatkowo, zgodnie z zapowiedziami, przewiduje się przekazanie informacji o rachunkach rozliczeniowych podatników VAT instytucjom finansowym, co umożliwi im stworzenie odpowiednich narzędzi, które pozwoliłyby na automatyczną weryfikację już w momencie dokonania przelewu, czy wskazany rachunek figuruje w wykazie. Należy jednak podkreślić, że instytucje te nie zostały zobowiązane do stworzenia takich narzędzi, tak więc ich powstanie zależy wyłącznie od autonomicznej decyzji tychże instytucji.

W przypadku stwierdzenia, że informacje zawarte w wykazie są niepoprawne podatnik będzie miał możliwość wystąpienia z wnioskiem o ich usunięcie lub sprostowanie do Szefa KAS.

Sposoby wyszukiwania informacji

Dnia 9 sierpnia 2019 r. Ministerstwo Finansów opublikowało opis interfejsu informatycznego API nowego wykazu podatników, który na dzień pisania niniejszego artykułu znajduje się jeszcze w fazie testowej. Zgodnie z przekazanymi informacjami, przeglądanie białej listy podatników VAT będzie możliwe na dwa sposoby.

  1. Metoda pełna „search” – by z niej skorzystać, konieczne będzie wybranie jednego z parametrów wyszukiwania: numeru NIP, fragmentu nazwy, numeru REGON lub numeru rachunku bankowego oraz dnia, na jaki mają być wyświetlone informacje o podmiocie. Korzystając z tej metody, sprawdzający uzyska cały zakres danych o podmiocie, którego dotyczy zapytanie oraz unikalny identyfikator, stanowiący potwierdzenie wykonania zapytania (o jaki identyfikator podmiotu pytano, datę na jaki dzień została udzielona odpowiedź i datę zapytania).
  2. Metoda uproszczona „check” – w ramach której po podaniu parametrów wyszukiwania: numeru NIP lub numeru REGON, numeru rachunku bankowego oraz daty na jaki dzień ma być udzielona odpowiedź. Przy korzystaniu z tej metody, system zwróci informacje TAK lub NIE (czy dany rachunek płatniczy we wskazanej dacie przypisany jest do danego podmiotu).

Ważną informacją dla przedsiębiorców jest na pewno fakt, że jak poinformowało Ministerstwo Finansów wprowadzony zostanie limit zapytań. Możliwe będzie złożenie 10 zapytań o maksymalnie 30 podmiotów jednocześnie, a po przekroczeniu tej liczby dostęp do systemu zostanie zablokowany do godziny 00:00.

Nowe obowiązki i sankcje

Należy jednak podkreślić, że wykaz nie wprowadza jedynie ułatwień dla przedsiębiorców, ale wiąże się także z nałożeniem na nich dodatkowych obowiązków, których niedochowanie może skutkować poważnymi konsekwencjami.

Ustawa przewiduje bowiem, że jeśli płatność została dokonana nie za pośrednictwem rachunku płatniczego lub na rachunek płatniczy, lecz inny niż wskazany w wyżej wspomnianym wykazie (według stanu na dzień wykonania przelewu), podatnicy nie będą mieli możliwości zaliczyć takiego wydatku do kosztów podatkowych. Ograniczenie to dotyczy transakcji zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami, których wartość przekraczać będzie 15 000 złotych. Należy podkreślić, że bez znaczenia dla sposobu określenia, czy transakcja przekracza ten limit pozostaje okoliczność, na ile płatności zostanie rozłożona należność wynikająca z jednej faktury.

Ponadto, w przypadku zaistnienia sytuacji opisanej powyżej, nabywca będzie odpowiadał solidarnie z kontrahentem za jego zaległości podatkowe, jeśli nie zapłaci on należnego podatku VAT – w części podatku od towarów i usług proporcjonalnie przypadającej na tę transakcję.

Przedsiębiorca chcący uchronić się przed możliwymi sankcjami powinien w terminie do 3 dni od daty zlecenia przelewu na rachunek niefigurujący w wykazie prowadzonym przez Szefa KAS zawiadomić o tym fakcie właściwego dla wystawcy faktury naczelnika urzędu skarbowego.  

Ze względu więc na wprowadzoną nowymi przepisami odpowiedzialność, z punktu widzenia przedsiębiorcy niezwykle istotne jest każdorazowe sprawdzanie w wykazie, czy rachunek na który dokonuje się przelewu w związku z daną transakcją figuruje w bazie.

W zakresie wyżej opisanych sankcji, nowe przepisy zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2020 r.